THE NEW YOU

Alfabet wnętrz – Alkierz


Dzisiejszy wpis jest początkiem cyklu „Alfabet wnętrz”, który zapoczątkuje serie artykułów o tematyce wnętrzarskiej. Jeśli są Ci obce takie terminy jak etażerka, a amerykanka kojarzy się tylko z obywatelką Stanów Zjednoczonych, to ten cykl jest dla Ciebie. Co tydzień otrzymasz porcję wiedzy oraz ciekawostek na temat mebli, architektury, wnętrz i ich historii. Nie raz wpadniesz w zdumienie, że rzeczy codziennego użytku mają taką bogatą przeszłość.

Zaczynamy oczywiście od litery A i dowiemy się, co w dawnej Polsce było obowiązkowym elementem architektury i czym się różni od alkowy.

Alkierz

(z francuskiego „arquière” czyli miejsce dla łuczników) to czteroboczna przybudówka usytuowana na narożnikach dworków i pałaców. Pokryty był niezależnym dachem, a jeśli był wyższy niż główny budynek, to wtedy określano go wieżą alkierzową. Nazywano również tak małą izdebkę w bogatych gospodarstwach chłopskich. Protoplastką alkierza była baszta strzelnicza która, gdy utraciła swoją funkcję, przekształcono ją na inne pomieszczenia.

Często alkierz mylono z alkową, której cechą jest to, że nie ma okien i jej głównym przeznaczeniem jest rola sypialni.

Dworek alkierzowy

Dworek alkierzowy

Przeznaczenie alkierza w XVI i XVII w.

Rola, jaką pełnił alkierz w budownictwie w tamtych czasach, różniła się w zależności od pozycji społecznej:

  • W pałacach i dworach pełnił funkcję garderoby, sypialni czy gabinetu,
  • W karczmach były to izby mieszkalne,
  • W wiejskich chatach przydzielony był jako schowek na ziarno inaczej nazywano go Szafarnią,

Alkierz w literaturze

Henryk Sienkiewicz w „Krzyżakach” barwnie opisuje, co znajdowało się w alkierzu

„Zych z chęcią pokazywał swoje bogactwa, mówiąc co chwila, że to Jagienkowe gospodarowanie. Zaprowadził także Zbyszka do alkierza, pachnącego całkiem żywicą i miętą, w którym u pułapu wisiały całe pęki skór wilczych, lisich, kunich i bobrowych. Pokazał mu sernik, składy wosku i miodu, beczki z mąką, składy sucharów, konopi i suszonych grzybów.”

Aby lepiej zobrazować sobie potrzebę budowania alkierzy warto przytoczyć słowa Władysława Łozińskiego, który napisał:

„XVI-XVII wieczny dwór staropolski powstawał odśrodkowo, rozwijał się i uzupełniał od wnętrza na zewnątrz, a nie przeciwnie; nie był nigdy od razu gotów i dlatego ani z góry pomyślanej architektury, ani zamkniętej, organicznej nijako artykulacji posiadać nie mógł. Stawał się powoli, robił się, rósł aż się stał i urósł w pełnie. Miał swoją biografię, jak człowiek, a ta historia jego życia czytała się w jego przystawkach, dobudówkach i przybudówkach.”

Czy wiesz, że…

Panował staropolski zwyczaj, aby budować dworki „na jedenastą godzinę”, a wszystko po to, aby główny ganek i elewacja znalazła się w pełnym słońcu, zanim stanie w zenicie. Dzięki temu wszystkie pokoje były nasłonecznione przez większą część dnia.

Nowoczesny alkierz

Chociaż alkierz od XIX w. nie jest już stałym punktem w architekturze, to nie oznacza, że nie można go włączyć do projektu swojego domu. Jeśli planujesz wybudować dom w stylu klasycznym, alkierze będą doskonałym elementem oddającym staropolskiego ducha.

Mają one też praktyczne zastosowanie, ponieważ można w nich zaplanować swoją pracownię, biuro czy też domową biblioteczkę. W przeszklonym alkierzu można usytuować jadalnię i cieszyć się poranną kawą przy wschodzącym słońcu.

Alkierz, wykusz, jadalnia

Już niebawem omówimy kolejne wnętrzarskie zagadnienie jakim jest alkowa i sprawdzimy, jak ją urządzić w nowoczesnym wnętrzu.

 

 


O Renata

Miło mi, że chcesz mnie poznać :) Prywatnie ubolewam nad tym, że życie jest za krótkie aby przeczytać wszystkie książki, ale nie samymi książkami człowiek żyje, dlatego jestem fanką filmów i seriali, a szczególnie Sherlocka Holmesa. Pisanie bloga jest dla mnie jak rozwiązywanie zagadki, a wpadanie na trop aktualnych trendów i ciekawych faktów to moja specjalność.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.